نقدی بر ارتفاع پست
((قاسم ، وطن فروش یا مهاجر آرمان گرا ))
دوشنبه 11 بهمن 1395, 13:09

 

 رویش نیوز- یادداشت میهمان- فریمان نقایی-میثم هادیان: دوازدهمین فیلم ابراهیم حاتمی کیا با عنوان ارتفاع پست اولین و آخرین همکاری مشترک او با اصغر فرهادی در اولین تجربه سینمایی فرهادی در مقام فیلمنامه نویس بود. 5 سال پس از موفقیت فیلم آژانس شیشه ای این فیلم را هم میتوان یکی از آثار شاخص کارگردانش در اوایل دهه 80 به حساب آورد.

فیلم که در بیستمین جشنواره فیلم فجر در سال 81 به نمایش درآمد گرچه با استقبال خوب منتقدان و مردم مواجه شد اما نتوانست جوایز اصلی جشنواره آن سال را به نام خود کند.  داستان فیلم که از یک حادثه ی واقعی در سال 79 بهره میگرفت موضوع و تم اصلی فیلم هواپیما ربایی  توسط فردی به نام قاسم مقدس با بازی حمید فرخ نژاد می باشد

حاتمی کیا همچنان در ارتفاع پست ، تبعات جنگ و آسیب های بعد از آن را محور قرار داده و مانند آژانس شیشه ای قهرمان داستانش به دنبال عدالت اجتماعی مفقود شده ای است که برای باز پس گیری آن، راهی جز عصیان و طغیان نمی بیند ، با این فرق که قاسم یک هدف ارزشی و الهی را دنبال نمی کند  برعکس حاج کاظم.

در مباحث حقوقی و زمان رسیدگی به فعل ارتکابی ، عمدتا علل جرم و دلایلی که منجر به مجرم شدن فرد می گردد بررسی نمی شود در این یادداشت نیز ، با وجود آنکه  فقر شدید ، خشکسالی ، بی آبی ، عدالت اجتماعی که بعد از جنگ محرومیت آورده و ..... هیچکدام مورد نظر جهت تحلیل نبوده  و ابعد رفتار فرد متهم به آدم ربایی تحلیل می شود.

قاسم  به همراه خانواده خود سوار هواپیما می شوند تا مهاجرت کنند ، او قصد دارد هواپیمایی را که از آبادان عازم بندرعباس است برباید و از کشور خارج شود ، در این سفر هیچیک از اعضای خانواده و بستگانش به غیر از همسرش نرگس با بازی لیلا حاتمی از قصد او با خبر نیستند.

این نکته را باید بیان کنیم که اگر در آژانس شیشه ای سعی می نمودیم حاج کاظم را به سبب اضطرار شب عید ، تعطیلی ادارات ، پرواز فوری به لندن ، تهدید خطر جانی عباس طبق قاعده ی فقهی( الضرورات تبیح المحظورات) تبرئه نماییم اما در ارتفاع پست ، متهم هیچیک از ضرورت هایی که منجر به توجیه اقدام مجرمانه  شود را ندارد ، حتی با هوشیاری و آگاهی کامل در پرتو آشنایی از کیفر عمل ارتکابی اقدام به هواپیما ربایی و اخلال در امنیت پرواز می گردد ، دیالوگ های زیادی در فیلم دلالت بر علم و آگاهی قهرمان فیلم دارد به طور مثال جایی که قاسم مقدس از فرجام عمل خود و فرود هواپیما در ایران با عبارت هایی اعم از (( تتق تتق تتق )) یاد می کند کاملا نشان می دهد که او عالمانه و عامدانه اقدام به جرم نموده و هیچ خطری هم او یا یکی از اعضای خانواده اش را تهدید نمی کند.

جرم هواپیماربایی یک اقدام مجرمانه مطلق و مستمر است ، به این مفهوم که صرف اخلال در امنیت هواپیما و گرفتن تسلط آن کافی است تا فرد مجرم گردد و نیاز نیست به اهداف و انگیزه های خود اعم از رسیدن به کشور دیگر یا پول و ... منجر شود. ، این جرم از آن دسته جرایمی است که در طول زمان جریان دارد.

 نقشه ی هواپیما ربایی قاسم ، زمانی عملی میشود که او  با  همسرش دعوایی ساختگی به راه انداخته و سبب می شود ، به مامور امنیتی پرواز با کتری آب جوش حمله کند ، اسلحه او را میرباید دقیقا با اندکی تغییر مشابه اتفاقاتی که برای حاج کاظم در آژانس شیشه ای می افتد.

  قاسم با تمرد از مامور ما فوق و ملتهب نمودن امنیت پرواز ، حمله به مامور نظامی نموده و ضمن خلع سلاح نمودن او ، امنیت پرواز را در درست گرفته و صرف نظر از هر انگیزه ای مانند نشاندن هواپیما در دبی ، اقدام به عمل مجرمانه هواپیما ربایی کرده است.

 در قانون مجازت اسلامی جمهوری اسلامی ایران، ماده قانونی که هواپیما ربایی را جرم انگاری نموده باشد وجود ندارد ، قاسم سردستگی یک عمل مجرمانه را بر عهده دارد چرا که هر چه از فیلم می گذرد ، اعضای خانواده او نیز با او همکاری کرده و در راستای فرود آوردن هواپیما در مدینه ی فاضله ی خود تلاش می کنند ،  نرگس در واقع شریک جرم قاسم در فیلم محسوب میشود شریکی که در ابتدا هنگامی که قاسم برای عبور از بازرسی فرودگاه میخواهد اسلحه را در شلوار کودک خردسالشان جاسازی نمیاد با واکنش نرگس مواجه میشود و در نهایت مجبور میشود اسلحه را در کیف خود گذاشته و آنرا به درون هواپیما ببرد و تا هنگام درگیری شدید آخر فیلم که بین نرگس و مامور امینت پرواز برقرار میشود و برای نجات قاسم نزد خود نگه میدارد.

قاسم با طراحی نقشه ، اداره گروه مد نظر خود ، توانسته سردستگی هواپیما ربایی را در دست بگیرد و با وجود اختلاف انگیزه و هدف میان هر یک از اعضای گروه در راستای تحقق هواپیما ربایی شرکت نموده اند ، وقتی صحبت از جرم آدم ربایی می نمابیم منظورمان تسلط و در اختیار گرفتن کنترل هواپیما به واسطه ی زور ، تهدید ، ارعاب یا هر ابزار غیر قانونی دیگری می باشد ، که می توان به سبب مخدوش نمودن امنیت ملی در دادگاه انقلاب بررسی گردد.

جدای از اتفاقاتی که از دید حقوقی در مورد  فیلم بررسی کردیم ، همکاری مشترک فرهادی و حاتمی کیا در خلق این چنین فیلمنامه محکم و قوی در خور توجه می باشد ، فیلمی که همچون آژانس شیشه ای شخصیت اصلی آن این بار به جای گروگان گیری در یک آژانس مسافرتی، یک هواپیما را میرباید ، در ارتفاع پست هر دو موتور هواپیما چپ و راست از کار می افتند ، در آژانس شیشه ای دو تفکر معارض برای امنیت ملی روبروی هم قرار می گیرند به نظر می رسد حاتمی کیا می خواهد بگوید برای چنین جامعه هایی قهرمان لازم است ، قهرمان هایی که باید عصیان کنند برای هدف هایشان چه ارزشی باشد و چه غیر ارزشی یا به تعبیر دیگر باید گفت حاتمی کیا قهرمان هایش را از دل جامعه هایی می سازد که برای رسیدن به مطالباتشان و عدالت اجتماعی مفقود شده باید مرتکب جرم گردند.

پایان

 

افزودن نظر

captcha
ارسال
انصراف

پربیننده‌ترین

مطلب دیگری نیست



این سایت با منابع شخصی راه اندازی شده است و حق تکثیر مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع است.